yaxa

yaxa
is.
1. Paltarın boyun keçən hissəsi, habelə bu hissəyə tikilən və boyunu əhatə edən parça zolağı. Enli yaxa. Köynək yaxası. Kostyumun yaxası kirlənib. Sırmalı yaxa. – Mina kəmər xub yaraşır belinə; Yaxası qızıldan düymələnibdir. A. Ə.. Məsum kişi arxalığının yaxasını düymələyə-düymələyə içəri girdi. M. C..
2. Bax yaxalıq. Əlləzoğlu qrafini götürüb yaxasını, dizlərini islada-islada su içdi. İ. Hüseynov.
3. Sahil, kənar, tərəf. Paris küçəsində, Nil yaxasında; Yenə al bayraqlı izdihamlar var. S. V.. Səs verildi üsyana; Qarşıdakı yaxadan, xəbər gəldi, baxsana; O yanki fabrikadan. Ə. C..
◊ Yaxa açmaq – 1) ölü üçün ağlamaq, yas saxlamaq. <Xortdan:> Üç gün yaxa açıb təziyədar olur. Ə. Haqverdiyev; 2) qarğımaq, qarğış etmək. Yaxa ələ vermək – bax yaxasını ələ vermək. Yaxa ələ verməmək – bax yaxasını ələ verməmək. Yaxa qurtara bilməmək – xilas ola bilməmək, canını qurtara bilməmək. Hətta kəndin ən zəngin qızları və yüzbaşının qızları belə, qadınların bu dediqodusundan, qaş-gözündən yaxa qurtara bilməmişdilər. C. C.. Yaxa qurtarmaq – bax yaxasını qurtarmaq. <Kərəmov özözünə:> Xeyr a!. . Bundan yaxa qurtarmaq çətin olacaq. S. Rəh.. Yaxa yırtmaq – 1) başqası üçün çalışmaq, başqasını haqlıhaqsız müdafiə etmək. Dost yolunda yaxa yırtdım, baş açdım; Gecə-gündüz dadü bidad eylədim. (Qoşma); 2) ağlamaq, fəğan etmək. Yar odur ki, yardan sonra yar üçün; Zülf dağıda, yaxa yırta, yara üz. Qur.. Bizim üçün bəzmü bərat yazanlar; Eşq əlindən yaxa yırtıb ağlaram. Aşıq Mənzur. Yaxası əldə qalmaq – üzərində məsuliyyət qalmaq, məsuliyyətdən qurtara bilməmək. Yaxası ələ keçmək – tutulmaq, girə keçmək, yaxalanmaq. Tülək tərlan kimi havada süzən; Sonra yaxan keçər ələ, pəhləvan! «Koroğlu». Yaxası(nı) qurtarmaq – canı(nı) qurtarmaq, xilas olmaq, qurtulmaq. Yaxası yaxşı qurtardı. – Nə qədər çalışdımsa, onun əlindən yaxamı qur- tara bilmədim. M. Hüs.. Yaxasına keçmək – yaxasından yapışmaq, tutub buraxmamaq. Keçib yaxanıza ölümün əli; Hazırdır fələkin qanlı çəngəli! H. K. S.. Yaxasından əl götürmək (əl çəkmək) – rahat buraxmaq, əl çəkmək, dəyib-toxunmamaq, daha işi olmamaq. <Şamama Cadu:> A gədə, itil cəhənnəmə, yaxamdan əl götür. Ə. H.. <Məmmədhəsən əmi arvadına> Arvad, Allah xatirinə, əl çək mənim yaxamdan. C. M.. Yaxasından yapışmaq – 1) yaxalamaq, yapışmaq, tutub buraxmamaq, əl çəkməmək. . . Nə səbəbə avropalılar öz əməllərini kənarda qoyub, bizim yaxamızdan yapışıblar? C. M.. <Oğlan> gözləyirdi ki, bu saat yaxamdan yapışacaq, kim bilir, nə çətin sual verəcək! Mir Cəlal; 2) məsuliyyətə çəkmək, cavab istəmək. Bu qaydanı mən qoymamışam, dəvədən böyük fil var, gedin, onun yaxasından yapışın. «Kirpi». // Yaxasından tutmaq – 1) bax yaxasından yapışmaq; 2) inadla tələb etmək, bir işdən yapışıb əl çəkməmək. <İndiki şairlər> bir şeyin yaxasını tutub yüz cürə əlfaz və ibarə və istiarələr yolu ilə onu tərif və tövsif etməyə sərfi-hümmət qılırlar. F. K.. <Əli əmniyyəbaşı mübaşir Məmmədə:> Nə tutmusan abconun yaxasından. Konyak da var, Şiraz şərabı da! M. İ.. Yaxasını buraxmaq – bax yaxasından əl çəkmək. <Rauf Şeydaya:> Kağız ələ keçərsə, pək fəna. . . Həm də Məcid əfəndi əsla yaxanı buraxmaz. H. C.. Yaxasını ələ vermək – 1) özünü ələ vermək, tutulmasına, yaxalanmasına imkan vermək, yaxalanmaq, tutulmaq, ehtiyatsızlıq göstərmək; 2) məc. birinin tələbləri, xahişi qarşısında yumşaqlıq göstərmək, zəiflik göstərmək, qarşı dura bilməmək, təsir altına düşmək. Yaxasını ələ verməmək – özünü ələ verməmək, qaçmaq, yaxın durmamaq, yayınmaq. Yaxasını qırağa (kənara) çəkmək – bir işə qarışmamaq, məsuliyyətdən qaçmaq, özünü kənara çəkmək, boyun qaçırmaq, imtina etmək. Camalın anası əlayağını yığışdırıb Cənnət kişigilə elçiliyə getdi. Cənnət kişi yaxasını kənara çəkdi. S. R.. Tahir açıq cavabdan yenə yaxasını kənara çəkdi. . M. Hüs.. Yaxasını qurtarmaq – qurtarmaq, canını qurtarmaq. Öylə afətdən yaxasın qurtaran olmazmı şad? F.. <Zeynal> istəyirdi ki, yaxasını uşaqlardan qurtarıb onları analarına versin. S. H.. Yaxasını tanımaq – dadanmaq, bir adama daim bir şey üçün müraciət etmək. Dərd, qara gün yaxasını tanıyan; Biri mənəm, bir də varmı, biləydim. Molla Cümə.

Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti. 2009.

Игры ⚽ Поможем написать реферат

Look at other dictionaries:

  • Yaxa — The Yaxa was a Swiss automobile produced from 1912 until 1914. Its name was a phonetic rendering of the phrase Y a que ça ( It s the only one there is ). Of Genevan manufacture, the car was built by Charles Bahni, an early collaborator of Charles …   Wikipedia

  • Yaxa Dəllək — Infobox Settlement name =Yaxa Dəllək settlement type=Municipality native name = pushpin pushpin mapsize =300 subdivision type = Country subdivision name = flag|Azerbaijan subdivision type1 = Rayon subdivision name1 =Sabirabad leader title =… …   Wikipedia

  • yaxa — (Biləsuvar) tərəf …   Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti

  • əlbəyaxa — 1. is. Şiddətli dava, vuruşma; mübarizə. <Kərim> bilirdi ki, əlbəyaxa vaxtı dəmadəm yaxınlaşır. S. R.. Mən bu qara xəyallarla əlbəyaxa ikən, birdən, deyəsən, gözümə bir işıltı dəydi, yox oldu, yenə göründü. M. Rz.. Əlbəyaxa olmaq – bərk… …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • Quest for the Well of Souls — infobox Book | name = Exiles at the Well of Souls title orig = translator = image caption = author = Jack L. Chalker illustrator = cover artist = country = United States language = English series = genre = Science fiction novel publisher = Del… …   Wikipedia

  • Casa Guerrero — Saltar a navegación, búsqueda La Casa del Guerrero, o Casa de la Guardia, de arcos, patios y pasillos de trazos del barroco colonial, está ubicada en el Centro Histórico de la ciudad de San Francisco de Campeche, entre las calles 18 y 59 (antes… …   Wikipedia Español

  • Daur people — This article is about the Daur people and their language. For the Daur region of Pakistan, see Daur region. Daur Total population 132,394 (2000 census) Regions with significant populations People s Republic of China, in Inner Mongolia,… …   Wikipedia

  • List of Western European cars — This page tries to show every Western European car ever made by country, then manufacturer. Austria * Achleitner * Alba (1907 1908) * Austro (1913 1914) * Austro Daimler * Austro Fiat * Austro Tatra * Celeritas (Produced by Gräf Stift) * Denzel * …   Wikipedia

  • Çığırğan —   Municipality   …   Wikipedia

  • Çöl Ağaməmmədli —   Municipality   …   Wikipedia

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”